คิดอย่างไรกับความร่วมมืออาเซียนด้านการขจัดความยากจน

ภูมิหลัง

            อาเซียนริเริ่มความร่วมมือในการพัฒนาชนบทและการขจัดความยากจน และการลดผลกระทบของ การเปลี่ยนแปลงทางด้านเศรษฐกิจและสังคมที่จะมีต่อประชาชน หลังเกิดวิกฤตทางเศรษฐกิจเมื่อปี 2540

ต่อมาที่ประชุมสุดยอดอาเซียน ครั้งที่ 9 เมื่อปี 2546 ที่บาหลี ได้รับรองปฏิญญาว่าด้วยความร่วมมือในอาเซียน ฉบับที่ 2 (Bali Concord II)  ซึ่งระบุให้มีประชาคมอาเซียน (ASEAN Community) ภายในปี 2020 โดยประกอบด้วย 3 เสาหลักคือ ASEAN Security Community (ASC) ASEAN Economic Community (AEC) และ ASEAN Socio-Cultural Community (ASCC)[1]   และและอาเซียนได้จัดทำแผนปฏิบัติการสำหรับประชาคมต่างๆ   

ในส่วนของแผนปฏิบัติการของประชาคมสังคมและวัฒนธรรมอาเซียน (ASEAN Socio-Cultural Community Plan of Action)  ได้เน้นที่การแก้ไขปัญหาความยากจนและการพัฒนาชนบท อาทิ การฝึกอบรมในเรื่องการสร้างศักยภาพแก่องค์กรท้องถิ่นในการบริหารจัดการในเรื่องการพัฒนาชนบทและการขจัดความยากจน / การจัดการด้านที่อยู่อาศัยสำหรับผู้ยากจน / โครงการด้านการเสริมสร้างรายได้ เช่น Employment and Income-generation / Promote economic entrepreneurship and the development of rural enterprises (เช่น Thailand’s Workshop One Tambon One Product) 

กลไก

สำหรับกลไกการดำเนินงานความร่วมมือในด้านนี้ประกอบด้วย

o   การประชุมรัฐมนตรีอาเซียนด้านการพัฒนาชนบทและการขจัดความยากจน (ASEAN Ministerial Meeting on Rural Development and Poverty Eradication - AMRDPE) ซึ่งมีการประชุมทั้งอย่างเป็นทางการและอย่างไม่เป็นทางการ  

o   การประชุมเจ้าหน้าที่อาวุโสอาเซียนด้านการพัฒนาชนบทและการขจัดความยากจน (SOMRDPE) 

o   การประชุม ASEAN+3 SOMRDPE  กำหนดจัดประชุมครั้งแรกในเดือนตุลาคม 2547 แต่เลื่อนออกไปเป็นจัดพร้อมกับการประชุม SOMRDPE ครั้งที่ 5 ที่ฟิลิปปินส์ ในปี 2548

o   อาเซียนเคยจัดตั้งคณะทำงานอาเซียนด้านโครงข่ายรองรับทางสังคม แต่ได้ยุบเลิกไปตั้งแต่เดือนธันวาคม 2546

แผนงาน

               แผนงานอาเซียนด้านการพัฒนาชนบทและการขจัดความยากจน ประกอบด้วย Ministerial Understanding on ASEAN Cooperation in Rural Development and Poverty Eradication และ Framework Action Plan on Rural Development and Poverty Eradication สำหรับช่วงปี 2004-2010  ซึ่งได้รับการเห็นชอบจากที่ประชุม AMRDPE ครั้งที่ 4 (7 ตุลาคม 2548 ที่สิงคโปร์) เน้นการแก้ไขปัญหาด้วยยุทธศาสตร์ 3 ประการ ได้แก่

o   การใช้ยุทธศาสตร์แบบองค์รวมและที่เป็นนวัตกรรม (innovative and holistic)  ในการช่วยให้กลุ่มคนยากจนเข้าถึงบริการสาธารณะต่างๆ ได้มากขึ้น

o   ส่งเสริมให้มีบรรยากาศที่เอื้อต่อการช่วยให้คนจนสามารสร้างรายได้และมีโอกาสในการทำงาน รวมทั้งช่วยให้วิสาหกิจย่อยในชนบทมีลู่ทางเข้าสู่ตลาดได้มากขึ้น

o   เสริมสร้างขีดความสามารถและทักษะในการทำงานให้คนจนและคนในชนบท โดยเฉพาะอย่างยิ่ง ในด้านเทคโนโลยีสารสนเทศ

             แผนงานฯ ดังกล่าวครอบคลุมประเด็นที่อาเซียนให้ความสำคัญ โดยในแต่ละด้านจะมีประเทศผู้ประสานงานหลัก และโครงการสำคัญดังนี้

ด้าน	ผู้ประสานงานหลัก	โครงการ
1) โลกาภิวัตน์	สำนักเลขาธิการอาเซียน	- Study on the social cost of realizing an ASEAN Economic community - Study links between rural development and poverty eradication with trade liberalization, globalization and economic integration - Preparation on Southeast Asia Human Report - Enhancing poverty monitoring system - Capacity development on risk and vulnerable factors
2) การลดความแตกต่าง ของความก้าวหน้าด้านเทคโนโลยีสารสนเทศ (digital divide)	มาเลเซีย	- Increase the use of ICT as a tool by rural development practitioners and coordinators - Improve networking with regional and international agencies - Provide the basic IT infrastructure in rural areas - Enhance IT awareness and utilization among the poor and marginalized to improve access to social services
3) การคุ้มครองทางสังคม	ฟิลิปปินส์	- Capacity building of civil society organizations in social services delivery - Increasing of the involvement of NGOs and civil societies organizations - Facilitating adjustment to economic restructuring (proactive social protection)
4) การจ้างงาน/การสร้างรายได้ (รวมเรื่อง Microfinance / Economic entrepreneurship / Development of rural enterprises / productive economic activities / Market Networking / Job training)	ไทย	- Promote economic entrepreneurship and the development of rural enterprises - Collaboration with private sector to promote large-scale production and marketing by small rural business to link small rural economies to the larger markets - regional workshop to share experience on community enterprises (such as OTOP) - facilitate  access of rural population to micro-financing - Investment in education, skills training and lifelong learning to promote employability of the poor - Joint exercise with ASEAN SLOM/SOMY to share experiences - Capacity building of officials in rural development and poverty eradication administration
5) การให้อำนาจการปกครองแก่ท้องถิ่นและให้ประชาชนเข้ามามีบทบาทและส่วนร่วมมากขึ้น	สำนักเลขาธิการอาเซียน	- Promoting local participation approaches as a strategy for rural development (with World Bank) - Strengthen in-country capacity across sectors involved to promote local participation -  Develop activities that facilitate active involvement of all rural developmeny stakeholders in policy formulation, planning, implementation, monitoring and evaluation
6) การลดช่องว่างของระดับการพัฒนา	เวียดนาม	- Regional workshop on the development of poverty mapping
7) ด้านอื่นๆ	ยังไม่มีผู้ประสานงานหลัก	1)   การเสริมสร้างขีดความสามารถ เช่น โครงการแลกเปลี่ยนเจ้าหน้าที่ที่รับผิดชอบด้านการพัฒนาชนบทและการขจัดความยากจน 2)   งานด้านเผยแพร่ข้อมูลข่าวสารเพื่อเสริมสร้างการรับรู้ของสาธารณชนในการพัฒนาชนบทและการขจัดความยากจน 3)   การพัฒนาชนบทโดยอาสาสมัคร

                        อนึ่ง อาเซียนยังใช้ “เป้าหมายการพัฒนาแห่งสหัสวรรษ – Millennium Goals”[2] ของสหประชาชาติ เป็นกรอบยุทธศาสตร์ในการดำเนินการด้วย  นอกจากนั้น อาเซียนยังทำความร่วมมือทั้งกับประเทศคู่เจรจาและองค์การระหว่างประเทศ เช่น ADB/UNDP/The Center for Integrated Rural Development in Asia and the Pacific–CIRDAP/UNESCAP และกลุ่มประเทศ เช่น SAARC ตลอดจน องค์กรเอกชน รวมทั้งประสานความร่วมมือกับกรอบอื่นๆ ของอาเซียนเอง อาทิ ด้านสาธารณสุข เยาวชน สตรี แรงงาน เกษตรและด้านสวัสดิการสังคมและการพัฒนา 

---

[1]   แผนปฏิบัติการดังกล่าวประกอบด้วยประเด็นหลัก 4 ประการ คือ (1) สร้างประชาคมแห่งสังคมที่เอื้ออาทร  โดยเน้นการแก้ไขปัญหาความยากจน ความเสมอภาค และการพัฒนามนุษย์ (2) แก้ไขผลกระทบต่อสังคมอันเนื่องมาจากบูรณาการด้านเศรษฐกิจ โดยสร้างฐานทรัพยากรมนุษย์ที่สามารถแข่งขันได้ดีและมีระบบการป้องกันทางสังคมที่เพียงพอ (3) ส่งเสริมความยั่งยืนของสิ่งแวดล้อมและการจัดการดูแลสิ่งแวดล้อมอย่างถูกต้องเหมาะสม โดยมีกลไกที่พัฒนาอย่างสมบูรณ์สำหรับจัดการและดูแลสิ่งแวดล้อมอย่างถูกต้องเหมาะสม เป็นทั้งเป้าหมายและความรับผิดชอบร่วมกันของประเทศสมาชิกอาเซียนต่อพันธกรณีของอาเซียนต่อแผนดำเนินการโจฮันเนสเบิร์ก และ (4) เสริมสร้างรากฐานของประชาคมอาเซียนเพื่อนำไปสู่ประชาคมอาเซียนในปี ค.ศ.2020 ที่จะเป็นแหล่งที่ประชาชนตระหนักถึงอัตลักษณ์ (identity) ร่วมกันของภูมิภาคท่ามกลางความหลากหลายทางด้านประวัติศาสตร์และวัฒนธรรม 

[2] ประกอบด้วย 1) ขจัดความยากจนและหิวโหย   2) ให้เด็กทุกคนได้รับการศึกษาระดับประถมศึกษา  3) ส่งเสริมความเท่าเทียมกันทางเพศและส่งเสริมบทบาทสตรี  4) ลดอัตราการตายของเด็ก  5) พัฒนาสุขภาพของสตรีมีครรภ์  6) ต่อสู้โรคเอดส์ มาลาเรีย และโรคสำคัญอื่นๆ  7) รักษาและจัดการสิ่งแวดล้อมอย่างยั่งยืน  8) ส่งเสริมการเป็นหุ้นส่วนเพื่อการพัฒนาในประชาคมโลก